Remont lub renowacja domu – od drobnej modernizacji po gruntowną termomodernizację – również podlegają regulacjom PEB. Główna zasada brzmi: każdy remont musi poprawiać charakterystykę energetyczną budynku, a przy większych pracach obowiązują minimalne standardy dla modernizowanych elementów. Od 2025 r. wchodzą też nowe zakazy i obowiązki. Poniżej najważniejsze kwestie.
● Obowiązek certyfikacji energetycznej. Przy sprzedaży lub wynajmowaniu domu albo mieszkania już od dawna potrzebny jest certyfikat PEB. Nowością jest, że do 2030 r. będzie musiał go mieć też każdy dom i lokal mieszkalny w Brukseli, nawet jeśli właściciel nadal w nim mieszka. Od 2025 r. wymóg ten wprowadzono już dla budynków wielorodzinnych – we wszystkich kamienicach i blokach trzeba sporządzić certyfikat PEB dla części wspólnych (klatki, korytarze itp.). Warto zatem przeprowadzić remonty podnoszące klasę energetyczną budynku (ocieplenie, wymiana systemu grzewczego itp.) zanim certyfikat stanie się obowiązkowy. Bruksela zapowiedziała, że od 2033 r. budynki z najgorszymi klasami energetycznymi (F i G) będą zabronione do zamieszkania – właściciele będą zmuszeni je wyremontować pod groźbą kary.

● Wymiana lub naprawa poszczególnych elementów, by spełniały obecne minimum energetyczne wg przepisów PEB:
ocieplenie dachu/poddasza do wymaganego poziomu (Bruksela wymaga zwykle izolacji grubości ok. 15–20 cm, by osiągnąć U ≤ 0,24 W/m²K – zależnie od materiału). Bez odpowiedniej izolacji nie uzyska się odbioru remontu,
docieplenia ścian zewnętrznych – parametry izolacyjności zgodne z normą (np. U ≤ 0,24). Przy wymienianie fragmentu elewacji lub muru (np. odbudowanie wykuszu, wymienienie fasady) nowy element też musi być ocieplony zgodnie z wymogami,
należy instalować tylko okna o parametrach spełniających standardy (w praktyce min. pakiety dwuszybowe o niskim współczynniku przenikania U ≈ 1,1 lub lepsze, a najczęściej stosuje się trzyszybowe <0,8),
remont instalacji grzewczej musi poprawić efektywność. Teraz wprowadzono dodatkowe ograniczenia:
nie wolno zainstalować nowego kotła na olej opałowy od połowy 2025 r. – także gdy stary kocioł olejowy się zepsuje i potrzebna jest wymiana. Wyjątkiem są kotły na biopaliwo ciekłe, spełniające normy emisji i sprawności równoważne gazowym kondensacyjnym. Posiadacze ogrzewania olejowego powinni więc w ramach renowacji zaplanować przejście na inne źródło ciepła;
piece gazowe w istniejących budynkach na razie można wymieniać na nowe (kondensacyjne). Bruksela nie zakazała jeszcze ich wymiany w domu jednorodzinnym. Jeśli budynek przechodzi gruntowną renowację (tzw. rénovation lourde – patrz niżej), to po 2030 r. także gaz nie będzie dozwolony jako nowa instalacja. Warto więc przy dużym remoncie już teraz rozważyć instalację pompy ciepła;
ogrzewacze na paliwo stałe (drewno, pellet): od 2025 r. wprowadzono obostrzenia dotyczące kominków, pieców i kotłów na paliwa stałe. Można je instalować, jeśli spełniają wymogi ekoprojektu (Ecodesign), co zapewnia m.in. ograniczenie emisji pyłów do <20 m.
Zakazane jest montowanie urządzeń używanych (np. starych pieców czy kominków z drugiej ręki). Nowe przepisy wymagają, by instalować wyłącznie nowe urządzenia o wysokiej sprawności. Ponadto posiadacze czynnych kominków i pieców na drewno muszą od 2025 r. corocznie czyścić i kontrolować kominy – staje się to wymogiem prawnym z uwagi na bezpieczeństwo i niższe zanieczyszczenie.
Od 2025 r. właściciele są zobowiązani do zaizolowania odkrytych przewodów grzewczych. W Brukseli wprowadzono wymóg, że wszystkie istniejące rury instalacji centralnego ogrzewania o średnicy >20 mm, przenoszące gorącą wodę (o temp. >35°C), muszą do końca 2025 r. zostać ocieplone odpowiednią otuliną. Warto to zrobić, aby zmniejszyć straty ciepła i trochę zaoszczędzić na ogrzewaniu.

● Gruntowna renowacja (remont kapitalny) – czyli wymiana okien, instalacji, ocieplenie wszystkich ścian, dachu itp. – może być traktowana pod kątem PEB niemal jak budowa nowego domu. Bruksela tak definiuje renowację głęboką (tzw. rénovation lourde): gdy prace obejmują >=50% powierzchni przegród zewnętrznych oraz wymieniane są wszystkie główne instalacje. Obecnie (2025) przepisy PEB dla takich renowacji są nieco łagodniejsze niż dla budynków nowych, ale już zaplanowano ich zaostrzenie – od 1 stycznia 2030 r. nawet przy renowacjach kapitalnych obowiązywać będzie zakaz montażu kotłów gazowych i olejowych. Trend jest więc jasny: w perspektywie kilku lat wszelkie duże remonty będą musiały przejść w pełni na technologie bezemisyjne. Już teraz przy takich projektach urząd może wymagać osiągnięcia określonego współczynnika zużycia energii pierwotnej zbliżonego do norm dla nowych budynków. 

Podsumowanie dla remontów: Każda modernizacja powinna iść w parze z poprawą efektywności energetycznej. Zastosuj więc elementy najlepsze pod względem izolacji i efektywności. Nie planuj nowych pieców na olej ani przestarzałych urządzeń – to jest lub wkrótce będzie zabronione. Dbaj o przeglądy kotłów i czyszczenie kominów. Pamiętaj o dociepleniu rur i eliminacji mostków cieplnych. Im szybciej unowocześnisz dom, tym lepiej – unikniesz kłopotów, gdy Bruksela wprowadzi kolejne etapy zakazów (np. wyłączanie z użytku domów o słabej klasie). Dobrze pod względem energetycznym wyremontowany dom zyska na wartości i zapewni komfort termiczny oraz niższe rachunki.

DOKUMENTY PEB PRZY POZWOLENIU NA BUDOWĘ – CO PRZYGOTOWAĆ?

Proces uzyskiwania pozwolenia na budowę lub rozbudowę w Brukseli obejmuje także ocenę energetyczną projektu. Oto, co zazwyczaj jest wymagane od inwestora i architekta.

● Wyznaczenie eksperta PEB w projekcie budowlanym – będzie odpowiadał za obliczenia i zgodność projektu z wymaganiami. Może to być architekt z odpowiednimi kwalifikacjami lub współpracujący certyfikator PEB. Od 2025 r. w Brukseli ma być jeden ekspert PEB odpowiedzialny za doradztwo i późniejszą certyfikację budynku.

● Projektowa deklaracja PEB to zestaw dokumentów i obliczeń składanych wraz z wnioskiem o pozwolenie: m.in. opis zastosowanych materiałów izolacyjnych, parametry okien, plan systemu ogrzewania i wentylacji, obliczenia zapotrzebowania na energię do ogrzewania, chłodzenia, ciepłej wody oraz wskaźnik Ep (energii pierwotnej) dla budynku. Projekt musi spełniać minimalne wymagania PEB obowiązujące w roku złożenia wniosku. Dla nowych budynków w Brukseli od 2025 r. de facto wymagane jest Ep zbliżone do standardu pasywnego, więc dokumentacja musi to odzwierciedlać.

● Studium wykonalności OZE – dla większych projektów (np. budynków wielorodzinnych) konieczne jest dołączenie analizy możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Taki raport rozważa różne opcje: kolektory słoneczne do c.w.u., panele fotowoltaiczne, pompę ciepła, biomasę, kogenerację, podłączenie do sieci ciepłowniczej itp., i wskazuje, które z nich są najbardziej opłacalne dla danego projektu. Bruksela kładzie nacisk na to, by inwestor uzasadnił wybór systemu grzewczego.

● Zatwierdzenie energetyczne projektu przez Bruxelles Environnement lub Urbanisme, który weryfikuje złożone dokumenty PEB. Może zażądać poprawek projektu, jeśli obliczenia wykażą niespełnienie norm. Dopiero gdy projekt otrzyma zielone światło pod względem PEB, zostanie wydane pozwolenie na budowę. W trakcie budowy należy przestrzegać założeń z projektu.

● Odbiór i końcowe świadectwo po zakończeniu budowy lub rozbudowy – robi to ekspert PEB. Jeśli na etapie wykonania wprowadzono zmiany (np. inna pompa czy grubość izolacji), raport uwzględni rzeczywisty stan i oceni, czy nadal spełniono wymagania. Jeżeli budynek nie spełni minimalnych wymogów (np. okaże się, że jest gorzej zaizolowany, niż zakładano, i przekracza dopuszczalne zużycie energii), właściciel może otrzymać karę finansową lub zostać zobowiązany do wykonania prac naprawczych. Dlatego ważne jest rzetelne trzymanie się projektu lub lepsze rozwiązania podczas budowy.

● Kontrole okresowe – podlegają im pewne elementy już w trakcie użytkowania domu. Przeglądy kominiarskie, coroczne serwisy kotłów na paliwa ciekłe (olej) czy co kilka lat dla kotłów gazowych są obowiązkowe. Przy odbiorze nowego systemu grzewczego trzeba przedstawić dokument potwierdzający jego sprawność i zgodność z normami. To wszystko staje się częścią dokumentacji eksploatacyjnej budynku i może być weryfikowane.

JAK D44 POMAGA SPEŁNIĆ WYMOGI PEB 

Zaprojektowanie domu zgodnego z PEB i przejście procedur administracyjnych może wydawać się skomplikowane. Biuro architektoniczne D44 z Brukseli specjalizuje się w projektach energooszczędnych i pomaga przejść przez cały proces – od koncepcji przez pozwolenia po realizację. Założone w 2005 r., ma bogate doświadczenie w projektowaniu budynków mieszkalnych, komercyjnych i specjalistycznych. Kładzie nacisk na zrównoważone budownictwo. Dla D44 ważna jest redukcja negatywnego wpływu na środowisko i zgodność z celami klimatycznymi na 2030. Oto, w jaki sposób D44 może pomóc Polonii w Brukseli przy projektach budowlanych i remontowych:

Kompleksowe doradztwo – D44 oferuje wsparcie już na etapie planowania inwestycji i pomaga wybrać najlepsze rozwiązania architektoniczne i techniczne, by spełnić normy PEB. Każdy projekt jest inny – eksperci D44 doradzą, czy lepiej postawić np. na grubszą izolację, czy może na dodatkowe ogniwa fotowoltaiczne, jak zoptymalizować układ pomieszczeń pod kątem pasywnego ogrzewania (np. rozmieszczenie okien względem słońca) itp.

Przygotowanie dokumentacji do pozwolenia – architekci D44 sporządzają wszystkie potrzebne rysunki i opisy techniczne, w tym pełną dokumentację PEB (wraz z partnerami) do wniosku o pozwolenie. Mają aktualną wiedzę o przepisach, dlatego uwzględnią w projekcie najnowsze zmiany (np. brak kotła gazowego, obowiązkową izolację rur, wymagany standard energetyczny). Dzięki temu wniosek będzie kompletny i zgodny z wymogami – to zwiększa szansę na szybkie uzyskanie pozwolenia bez poprawek.

Koordynacja z ekspertami i urzędami – D44 może grać rolę doradcy PEB lub współpracuje z zaufanymi certyfikatorami. Pilnuje terminów i kontaktów z urzędem (urbanistyki i środowiska), reprezentując inwestora w procedurze. Bariery językowe czy formalne nie będą problemem – zespół D44 biegle porusza się w brukselskich przepisach. Pomoże również w uzyskaniu ewentualnych derogacji (wyjątków), jeśli projekt tego wymaga, a prawo na to pozwala.

Projektowanie z myślą o ekologii i oszczędności – D44 słynie z kreatywnego podejścia w tworzeniu projektów ładnych, funkcjonalnych, ale też tanich w utrzymaniu. Jak mówi zespół: „We’ll just help you save money!”. Dzięki dużemu doświadczeniu pomaga osiągnąć standardy PEB najniższym możliwym dla inwestora kosztem. 

Nadzór wykonawczy i odbiory: D44 może prowadzić projekt aż do zakończenia budowy. Dopilnuje, by podczas realizacji nie zaniedbano kwestii mających wpływ na PEB (np. poprawny montaż izolacji, eliminacja mostków termicznych, test szczelności budynku). Przygotuje też dokumenty powykonawcze do odbioru i finalnego certyfikatu PEB, co zapewnia klientowi spokój ducha.

D44 jest silnie zaangażowane w promowanie nowoczesnych metod budownictwa – jako założyciel start-upu KiteHouse.be, oferującego prefabrykowane, ekologiczne domy. To gotowe modułowe domy i eco-kit do samodzielnej lub częściowo samodzielnej budowy. KiteHouse.be został stworzony po to, aby dostarczać nowoczesne, szybkie w realizacji i ekologiczne domy, w pełni zgodne z wymaganiami PEB.

Mamy nadzieję, że nasz poradnik przybliżył aktualne i nadchodzące zmiany w przepisach PEB w Brukseli. Dzięki nim twój dom nie tylko będzie legalny, ale też komfortowy i tani w eksploatacji. Pamiętaj – inwestycja w energooszczędność dziś to niższe rachunki i wyższa wartość twojej nieruchomości jutro, a także wkład w czystsze powietrze i lepszą przyszłość. Powodzenia z twoim projektem! 


www.d44.be