29 października 2025 r. w Domu Łódzkim w Brukseli odbyło się spotkanie zatytułowane „Jesienne Spotkania z muzyką i historią. Polscy kompozytorzy emigracyjni”, poświęcone pamięci twórców, których losy i dorobek naznaczone zostały doświadczeniem życia na obczyźnie.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez stowarzyszenie Emigration Project z inspiracji Fundacji MEAKULTURA, we współpracy z Domem Łódzkim w Brukseli.
Centralnym punktem programu była rozmowa z prof. Beatą Bolesławską-Lewandowską (Instytut Sztuki PAN, prezeską Związku Kompozytorów Polskich) oraz Michałem Ciesielskim (kompozytorem i pianistą jazzowym). Dyskusja dotyczyła losów polskich kompozytorów, którzy z różnych powodów tworzyli poza krajem – od Ignacego Jana Paderewskiego po Andrzeja Panufnika, Romana Haubenstocka-Ramatiego i Romana Palestra – oraz tego, jak emigracja wpływała na ich tożsamość artystyczną i recepcję w Polsce.

Prof. Bolesławska-Lewandowska, jako opiekunka merytoryczna książki „Sto lat muzycznej emigracji. Polscy kompozytorzy za granicą (1918–2018)”, zwróciła uwagę na potrzebę przywracania pamięci o twórcach działających poza Polską. Podkreśliła, że historia polskiej muzyki XX wieku pozostaje niepełna bez głosów tych kompozytorów, którzy – zmuszeni do tworzenia w oderwaniu od ojczyzny – zachowali własny język i wrażliwość, wzbogacając tym samym dziedzictwo narodowej kultury.

Drugą część spotkania wypełnił koncert Aleksandry Dengi i Michała Ciesielskiego. Program stanowił dopełnienie wcześniejszej rozmowy. Obok interpretacji utworów kompozytorów emigracyjnych zabrzmiały także kompozycje własne Ciesielskiego – m.in. impresja inspirowana obrazem współczesnego Pekinu, w której nieliczne ślady natury stają się punktem odniesienia dla wyobraźni i dźwięku. Artysta zaprezentował również autorskie mazurki, łączące klasyczną formę z elementami improwizacji, tworząc delikatny pomost między tradycją a współczesnością.

Integralną częścią wydarzenia była wystawa prac prof. Maxa Skorwidera, prezentująca cykl dwudziestu portretów polskich kompozytorów emigracyjnych pochodzących z książki „Sto lat muzycznej emigracji”. Ekspozycję można było oglądać w Domu Łódzkim w Brukseli od 20 października do 2 listopada 2025 r. Wystawa przyciągnęła liczne grono osób zainteresowanych muzyką i sztuką graficzną. Kuratorką ekspozycji była dr Marlena Wieczorek – pomysłodawczyni publikacji i prezeska Fundacji MEAKULTURA.

Spotkanie w Brukseli stworzyło przestrzeń do refleksji nad miejscem emigracji w polskiej kulturze muzycznej – nie jako zjawiska peryferyjnego, lecz jako integralnej części jej historii i tożsamości. Wspólne słuchanie, rozmowa i muzyka pozwoliły przypomnieć, że dzieje emigrantów to również opowieść o trwaniu – w dźwięku, w pamięci i w dialogu pokoleń.

Maciej Hilarowicz


/zdjęcia: Ania Moisiuk/