Nowa ustawa emerytalna została przegłosowana i przyjęta 28 maja 2026 r., a następnie opublikowana w Belgijskim Dzienniku Ustaw (Moniteur belge / Belgisch Staatsblad) 1 czerwca 2026 r. Reforma wprowadziła szereg zmian w zakresie warunków przechodzenia na wcześniejszą emeryturę, obliczania emerytur, okresów zrównanych z okresami przepracowanymi, warunków dotyczących emerytur minimalnych oraz indeksacji emerytur. Poniżej przytaczamy tylko najważniejsze zmiany.
WARUNKI PRZEJŚCIA NA WCZEŚNIEJSZĄ EMERYTURĘ
W tabeli zamieszczono wymagany okres kariery zawodowej i wiek, uprawniające do przejścia na wcześniejszą emeryturę.
Wiek Okres kariery zawodowej
60 lat 44 lata pracy
61 lat 43 lata pracy
62 lata 43 lata pracy
63 lata 42 lata pracy
64 lata 42 lata pracy
65 lat 42 lata pracy
Co się zmienia?
Zmienia się liczba przepracowanych dni w roku, które są wymagane, aby dany rok został zaliczony do stażu pracy potrzebnego do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury.
Przed reformą do stażu pracy zaliczano wszystkie lata, w których dana osoba przepracowała minimum 104 dni. Po reformie liczbę dni podniesiono do 156. Do dni przepracowanych zaliczają się również m.in. okresy niezdolności do pracy, okresy urlopu płatnego, okres służby wojskowej, urlop macierzyński, urlop wychowawczy, okresy bezrobocia z prawem do zasiłku dla bezrobotnych.
W wyniku tej zmiany może się zdarzyć, że na emeryturę będzie można przejść dopiero w późniejszym terminie.
Ta zmiana nie ma wpływu na prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku osób, które przed 2027 r. spełniają warunki, ale decydują się odłożyć datę przejścia na wcześniejszą emeryturę na późniejszy termin.
W przypadku lat, w których brakuje niewiele dni do 156, instytucja emerytalna może uzupełnić te dni o maksymalnie 5 tzw. dni rezerwowych.
Oprócz wyżej opisanych warunków przejścia na wcześniejszą emeryturę, od 2027 r. będzie można przejść na emeryturę w wieku 60 lat, jeśli ma się co najmniej 42 lata stażu pracy, z których każdy obejmuje minimum 234 faktycznie przepracowane dni.
ZMIANY WPŁYWAJĄCE NA WYSOKOŚĆ EMERYTURY
Malus emerytalny (obniżka emerytury)
Malus to zmniejszenie kwoty brutto emerytury w przypadku przejścia na wcześniejszą emeryturę, jeśli nie zostały spełnione dodatkowe warunki:
- 35 lat stażu pracy, przy czym każdy rok musi obejmować co najmniej 156 przepracowanych dni,
- 7 020 przepracowanych dni w całej karierze zawodowej.
Oznacza to, że osoba, która spełnia warunki wieku i stażu pracy wymagane do wcześniejszej emerytury, ale nie spełnia tych dwóch dodatkowych warunków, otrzyma niższą emeryturę. Procent obniżki za każdy rok zależy od roku urodzenia.
Rok urodzenia Malus emerytalny – kwota odjęta od kwoty emerytury
1960 lub wcześniej 0%
między 1961 a 1965 2%
między 1966 a 1974 4%
1975 lub później 5%
Malus nie ma zastosowania w przypadku osób, które mogą przejść na emeryturę już przed 2027 r., ale odkładają jej rozpoczęcie do 2027 r. lub później.
Niektóre okresy, które mogą spowodować naliczenie malusa, czyli obniżenie emerytury, to m.in. okresy tzw. landingsbaan / crédit-temps de fin de carrière, okresy pełnego bezrobocia, dawna wcześniejsza emerytura pomostowa (brugpensioen/prépension), obecnie bezrobocie z dodatkiem zakładowym (SWT/RCC), bezrobocie z dodatkiem zakładowym z przyczyn medycznych (medisch SWT / RCC medical), status z zachowaniem praw do pełnoetatowego zatrudnienia z dodatkiem gwarancyjnym do dochodu (MIGU/AGR), status z zachowaniem praw do pełnego bezrobocia bez dodatku gwarancyjnego do dochodu (ZIGU / sans AGR), przerwa kryzysowa (kryzysowe zawieszenie lub ograniczenie pracy).
Bonus emerytalny (podwyżka emerytury)
Reforma emerytalna wprowadza nowy bonus emerytalny, który nalicza się od 1 stycznia 2026 r., pod warunkiem że emerytura rozpocznie się dopiero w 2027 r. lub później.
Prawo do nowego bonusu emerytalnego można nabyć, jeśli przejdzie się na emeryturę po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego oraz kiedy zostaną spełnione trzy następujące warunki:
- minimum 35 lat kariery zawodowej, z których każdy rok obejmuje co najmniej 156 przepracowanych lub zrównanych z przepracowanymi dni,
- 7 020 przepracowanych dni w całej karierze zawodowej,
- nie pobierało się jeszcze żadnej emerytury.
Warunki uzyskania bonusu emerytalnego są bardziej rygorystyczne niż warunki zwolnienia z malusa emerytalnego. Oznacza to, że przy ustalaniu prawa do bonusu uwzględnia się jeszcze mniej okresów i dni kariery zawodowej. Przy obliczaniu okresów dających prawo do bonusu nie uwzględnia się okresów, które powodują zmniejszenie emerytury (malus) oraz dodatkowo m.in. okresów choroby lub inwalidztwa, okresów niezdolności do pracy spowodowanych wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, okresów niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności przekraczającej 65%.
Wysokość nowego bonusu emerytalnego
Nowy bonus emerytalny stanowi procentowe zwiększenie kwoty emerytury, a nie jednorazową wypłatę dodatku do emerytury.
Za każdy rok, o który odroczy się przejście na emeryturę po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego, emerytura wzrasta o określony procent. Wysokość tego procentu zależy od roku urodzenia.
Rok urodzenia Bonus za każdy dodatkowy rok pracy
1962 lub wcześniej 2%
między 1963 a 1972 4%
1973 lub później 5%
Ograniczenie okresów zrównanych z przepracowanymi przy obliczaniu wysokości emerytury
Dla wszystkich okresów zrównanych z pracą, które są uwzględniane przy obliczaniu wysokości emerytury, stosuje się fikcyjne wynagrodzenie (fictief loon / salaire fictif).
W przypadku emerytur rozpoczynających się w 2027 r. lub później, dla okresów bezrobocia i końcowego etapu kariery zawodowej przypadających od 1 lutego 2025 r. fikcyjne wynagrodzenie zostanie ograniczone do minimalnego pułapu wynagrodzenia, co w rezultacie spowoduje niższą kwotę emerytury.
Nowe ograniczenia dotyczą głównie okresów:
- pełnego bezrobocia,
- SWT/RCC (dawnego brugpensioen prépension),
- landingsbaan / crédit-temps de fin de carrière,
- niektórych form zakończenia aktywności zawodowej pod koniec kariery.
Natomiast okresy tymczasowego bezrobocia, choroby, inwalidztwa, urlopu macierzyńskiego, urlopów opiekuńczych i podobne okresy zrównane z pracą nie są objęte tym ograniczeniem i nadal będą w pełni uwzględniane przy obliczaniu emerytury.
ZMIANA OKRESÓW UWZGLĘDNIANYCH PRZY PRZYZNAWANIU GWARANTOWANEJ EMERYTURY MINIMALNEJ
Oprócz dotychczasowego warunku posiadania co najmniej 2/3 pełnego stażu zawodowego (30 lat) wprowadzono również rygorystyczny wymóg dotyczący liczby dni faktycznie przepracowanych. Każdy rok tego stażu zawodowego musi zawierać co najmniej 208 dni faktycznie przepracowanych w pełnym wymiarze czasu pracy lub 156 dni w niepełnym wymiarze czasu pracy (do częściowej emerytury minimalnej). Nowy dodatkowy warunek dotyczący długości kariery zawodowej to minimum 5 000 przepracowanych dni (dla osób pracujących w pełnym wymiarze godzin – pełny etat) lub 3 120 przepracowanych dni (dla osób pracujących w niepełnym pełnym wymiarze godzin – niepełny pełny etat) – to warunek dla osób urodzonych po 1970 r.
Dla osób urodzonych przed 1970 r. obowiązują przepisy przejściowe.
Dotychczas dni niezdolności do pracy z powodu choroby były uwzględniane tylko częściowo przy sprawdzaniu warunku 5 000 dni dla emerytury minimalnej. Od 2026 r. okresy nieobecności z przyczyn medycznych będą w pełni zrównane z dniami przepracowanymi (do warunku 5 000 lub 3 120 przepracowanych dni).
Ponadto okresy służby wojskowej, dni lokautu, dni wykonywania funkcji sędziego społecznego lub członka komisji ds. stosowania przepisów prawa socjalnego, okresy pełnienia funkcji związkowych, dni tymczasowego aresztowania bez wyroku skazującego również będą zrównane z dniami pracy na potrzeby gwarantowanej emerytury minimalnej.
Szczegółowe informacje nt. opisanych zmian oraz wszystkich zmian w przepisach emerytalnych można znaleźć na stronie www.pensioenhervorming.be (NL) / www.sfpd.fgov.be/fr/changements/reforme-des-pensions (FR).
Aldona Kuczyńska / ACV
Publikacja ma charakter informacyjny i nie jest wykładnią prawa.
Źródło: www.sfpd.fgov.be/nl/veranderingen/pensioenhervorming, opracowanie własne.
